Pokémon Kart Oyununun Tarihi: 30 Yılda Neler Değişti?

Pokémon kart oyunu 20 Ekim 2026'da 30 yaşına basıyor. Hikâye 1996'da Japonya'da, Creatures Inc.'in masasında başladı. 1990'ların sonunda Magic'in yapımcısı Wizards of the Coast'la ABD'ye geçti, 2003'ten beri de The Pokémon Company'nin elinde. Bu tarihe bakınca bence şu görünüyor: her kuşak bu oyuna kendi kapısından girdi ve piyasa ne kadar çılgınlaşırsa çılgınlaşsın o kapıların hiçbiri kapanmadı.

Başlangıç: bir Game Boy oyununu masaya taşımak

Oyunun Japonca adı Pokemon Kādo Gēmu. Tasarımcıları Tsunekazu Ishihara, Kouichi Ooyama ve Takumi Akabane, çıkış noktası ise ilk Game Boy oyunlarıydı. Fikir sadeydi: ekranda gördüğün Pokémon'u bir karta, savaşı da iki kişilik bir masaya taşımak. İskelet bugün de o kadar sade. 60 kartlık bir deste kurarsın. Bir Active Pokémon'un olur, Bench'te (yedek sırası) en fazla beş Pokémon bekler. Rakibinden altı Prize kartını (ödül kartı) önce alan kazanır.

Japonya'da yayıncı Ekim 1996'dan Kasım 2000'e kadar Media Factory oldu. O dönemin neden bittiği açıklanmadı.

Wizards yılları: Magic'in evinde bir sarı fare

ABD lisansı, Magic: The Gathering'in yapımcısı Wizards of the Coast'a gitti. Oyun 1998'in sonuna doğru raflara çıktı; bazı kaynaklar bu tarihi 1999 diye verir. Sonrası tam bir altın hücumu. Wizards milyonlarca kart sattı ve Pokémon'dan kazandığı para, Magic'in ilk on yılında kazandığını geçti. Magic'in evinde bir Pikachu'nun ev sahibini gölgede bırakması bence kart tarihinin en güzel ironilerinden biri. Hasbro'nun Eylül 1999'da Wizards'ı 325 milyon dolara satın almasının arkasında da bu lisansın gücü vardı.

Base Set, Gym, Neo, Legendary Collection, e-Card serisinin Expedition, Aquapolis ve Skyridge'i, Shining ve Crystal Pokémon'lar... Bu dönemin toplam set sayısı kaynaktan kaynağa değişiyor, sekiz de deniyor on altı da. Ama dönemin simgesi konusunda kimse tartışmaz: Base Set Charizard #4/102. 1st Edition (ilk baskı partisine vurulan damga) holo (parlak resimli) versiyonu yaklaşık yirmi yıl boyunca en değerli İngilizce kart olarak kaldı.

Nintendo 2001'de ABD lisans haklarını geri almak için Pokémon USA'yı kurdu. Haklar 2003'te The Pokémon Company'ye geçti. Wizards, 1 Ekim 2003'te Nintendo'ya dava açtı ve dava mahkeme dışında uzlaşmayla kapandı. Şartları hiç açıklanmadı.

Bizim tarafta 2000'ler

Wizards yılları bugün aşağı yukarı 30 ile 40 yaş arasındakilerin çocukluğuna denk geliyor. Ben o kuşaktan değilim. 2000'deki TV yasağını ağabeylerimden dinledim, Pokémon'la ikinci el bir DS'te, Platinum'la tanıştım. Türkiye'de o yıllarda kartlar hangi yoldan geliyordu, düzenli satan bir yer var mıydı, hangi setler dolaşıyordu, bunları bilmiyorum. Ağabey kuşağının hafızası bir gün derlenmeyi hak ediyor.

Bildiğim şu: benim kuşağımın kapısı kart değil, ekrandı. Önce DS geldi, sonra 2016 yazında gece yarısına kadar süren Pokémon GO yürüyüşleri. Kartlara ancak 2021'de, pandemide döndüm. Evolving Skies dönemiydi ve raflar karaborsacıların elindeydi. Ağabeyler Base Set'in, biz Evolving Skies'ın peşindeydik. Kovaladığımız şey aynıydı, sadece kartın adı değişmişti.

Bugün: 85 milyar kart ve slab'ler

Mart 2026 itibarıyla dünyada 85 milyardan fazla Pokémon kartı üretildi. Okul bahçesinde yapılan takaslar da tekli kartların beş, altı, hatta yedi haneli rakamlara satıldığı küresel bir piyasaya dönüştü. Bu piyasada kartın değerini en çok kondisyonu belirliyor. Derecelendirme şirketi PSA'dan 10 almış bir slab (derecelendirilip kapsüle konmuş kart), aynı kartın 9 almış kopyasının katları fiyatına satılabiliyor. 2000'lerin ortasından 2010'ların başına kadar çıkan setlerde de yeni bir nostalji dalgası başladı. Bu sefer sıra, DS kuşağının çocukluğunda.

Karaborsacılık yüzünden Pokémon Center'da ürünlerin tükenip durması ise bu hikâyenin en sevmediğim kısmı. Bence oyunu bu 30 yılda ayakta tutan şey slab'ler olmadı. Ayakta tutan, her kuşağa yeni bir kapı açılması oldu.

Son açılan kapı da cebimizde duruyor. TCG Online 2023'te kapandı ve PC'de yerini TCG Live aldı. 30 Ekim 2024'te çıkan ücretsiz TCG Pocket ise Şubat 2025'e kadar 100 milyondan fazla indirildi. Keita Hirobe'ye göre geliştirmede iki öncelik vardı: oyunu erişilebilir yapmak ve giriş eşiğini düşük tutmak. Bana göre bu iki öncelik, 1996'dan bu yana bu oyunun en iyi yaptığı işi anlatıyor.

Yıl dönümü için 16 Eylül'de 30th Celebration: Classic Collection çıktı. 30th Celebration tarafında setin incelemesini ve en değerli kartlarını ayrıca yazdık. 20 Ekim akşamı için bir önerim var. Hangi kapıdan girdiysen oradan başla: ağabeyinin çekmecesindeki eski binder'dan (kart klasörü), telefondaki Pocket paketinden ya da mağazadaki boş bir masadan. Bir paket aç ve karşına çıkan ilk Pokémon'un hangi setten geldiğine bak.